Q & A : ออกแบบ ‘ห้องน้ำเพื่อผู้สูงอายุ’ ปลอดภัย ใช้งานง่าย

0
1417

[ Q & A : DESIGN AND INSPIRATION ]

ในสัปดาห์นี้เราหยิบคำถามที่น่าสนใจเกี่ยวกับการออกแบบห้องน้ำเพื่อผู้สูงอายุ ยังไงให้สามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัย สะดวกสบาย และสามารถช่วยเหลือตัวเองได้โดยไม่ต้องพึ่งลูกหลาน ดังนั้นพวกเราทีมงาน Homedeedee เลยลองค้นหาข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการออกแบบภายในห้องน้ำ เพื่อตอบโจทย์การใช้งานของผู้สูงอายุโดยเฉพาะมาฝากกันครับ


Q : ออกแบบ ‘ห้องน้ำเพื่อผู้สูงอายุ’ ยังไงให้ใช้งานง่าย


 

ใครจะรู้ว่าปัจจุบันประเทศไทยจัดอยู่ในสังคมของผู้สูงอายุเป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยในปี 2040 กว่า 1 ใน 4 ของประชากรในประเทศไทยจะเป็นผู้สูงอายุที่มีอายุมากกว่า 65 ปีขึ้นไป สวนทางกับอัตราการเกิดที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง จากอัตราการเกิด 6 คนต่อผู้หญิงหนึ่งคนในปี 1960 มาอยู่ที่ราวๆ 1.5 ในปัจจุบัน

จากปัญหาดังกล่าวกลายเป็นคำถามและปัญหาจากนักบัญชีสาวสวย ที่คุณแม่เริ่มมีอายุมากขึ้นบวกกับพึ่งเลือกซื้อบ้านใหม่ย่านบางเขน ดังนั้นนอกจากการต่อเติมพื้นที่ส่วนต่างๆภายในบ้านแล้ว ห้องน้ำเป็นอีกหนึ่งส่วนสำคัญที่จะออกแบบยังไงให้เกิดความปลอดภัย และใช้งานได้สะดวกสำหรับพ่อ-แม่ของเรา


A : สภาพแวดล้อมภายในห้องน้ำ


 

 

แบ่งสัดส่วนพื้นที่ภายใน

สำหรับการแบ่งสัดส่วนพื้นที่สำหรับห้องน้ำผู้สูงอายุ มีมาตรฐานการออกแบบไม่ต่างจากห้องน้ำทั่วไป ที่จะแบ่งพื้นที่การใช้งานออกเป็น 2 ส่วนด้วยกัน คือส่วนเปียกและส่วนแห้ง บริเวณส่วนเปียกจะเป็นส่วนอาบน้ำ ที่จะมีการกั้นพื้นที่ด้วยฉากกั้นกระจก และก่อพื้นต่างระดับประมาณ 1-2 ซม. เพื่อป้องกันน้ำไหลมารวมกับส่วนแห้งที่อยู่บริเวณอ่างล้างหน้าและพื้นที่ชำระ

แต่จุดสังเกตและควรใส่ใจเป็นพิเศษสำหรับการออกแบบและแบ่งสัดส่วนพื้นที่ภายในห้องน้ำสำหรับผู้สูงอายุ คือ พื้นควรมีระดับเดียวกันทั้งหมด หรือมีความลาดเอียงประมาณ 3-5 ซม. หากเกินกว่านั้นอาจก่อให้เกิดอุบัติเหตุได้ เพราะสายตาของผู้สูงอายุ รวมถึงร่างกายจะมีการตอบสนองต่างจากช่วงวัยอื่น

แสงสว่าง

แสงสว่างเป็นตัวแปรสำคัญที่จะช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถใช้งานภายในห้องน้ำได้อย่างสะดวก เพราะปัญหาหลักของการเกิดอุบติเหตุของผู้สูงอายุ คือ การมองเห็น ดังนั้นหากเลือกใช้แสงสว่างที่ไม่ได้ค่าตามมาตรฐาน หรือติดตั้งชุดโคมไฟแบบผิดวิธีอาจเกิดปัญหาตามมาในภายหลังได้

การเลือกใช้แสงสว่าง ค่าที่เหมาะกับการใช้ภายในห้องน้ำ ได้แก่ Cool White (แสงสีขาว) เพราะจะมีคุณสมบัติของค่าแสงสว่างที่เหมาะสมกับค่าความสว่างประเภท Warm White (แสงสีส้ม) สีมีความมืด รวมไปถึง Daylight (แสงจ้า) ที่มีความสว่างมากที่สุด เพราะอาจทำให้ส่งผลกระทบต่อสายตาของผู้สูงอายุได้ และที่สำคัญเหนือสิ่งอื่นใด ควรวางตำแหน่งของสวิทซ์ให้พ้นจากระยะการโดนน้ำ รวมถึงในกรณีมีปลั๊กไฟควรป้องกันด้วยกรอบกันน้ำ เพื่อความปลอดภัยในการใช้งาน

สีทาภายใน

Mood & Tone ภายในห้องน้ำใครบอกว่าไม่สำคัญ เพราะการเลือกคุมโทนทั้งหมดให้อยู่ในสีสะอาดตา เช่น สีขาว หรือครีม จะช่วยสร้างบรรยากาศความผ่อนคลายในการใช้งานแก่ผู้สูงอายุ และแน่นอนว่ายังช่วยเพิ่มความสว่างให้สามารถมองเห็นได้อย่างเต็มประสิทธิภาพอีกด้วย

การเลือกสีทาภายในจึงควรเลือกอย่างพิถีพิถัน คุณสมบัติของเนื้อสีต้องมีความละเอียด และต้องป้องกันน้ำและความชื้นได้ ไม่เพียงเท่านั้นสารเคมีของตัวเนื้อสีต้องได้รับรองตามมาตรฐานการผลิตสากล ปลอดจากสารปรอทและสารปนเปื้อนชนิดอื่นๆ ที่จะก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ใช้งาน


A : การเลือกใช้วัสดุ-สุขภัณฑ์


 

วัสดุปูพื้น – ผนัง

อีกหนึ่งขั้นตอนที่สำคัญที่สุดเพื่อช่วยป้องกันการเกิดอุบัติเหตุที่จะเกิดขึ้นกับผู้สูงอายุภายในบ้านของเรา คือ การเลือกใช้วัสดุปูพื้นและผนัง นอกจากช่วยเพิ่มความปลอดภัยในการใช้งานได้แล้ว ยังช่วยเพิ่มมิติความสวยงามให้กับพื้นที่ภายในห้องน้ำ

สำหรับวัสดุปูพื้นและผนัง คุณสมบัติแรกต้องสามารถป้องกันจากน้ำ-ความชื้นได้ดีกว่าวัสดุทั่วไป ดังนั้นวัสดุปูพื้นที่เหมาะสมที่สุดได้แก่ กระเบื้องแกรนิตโต้ เพราะด้วยพื้นผิวของตัววัสดุมีความหยาบและไม่อมน้ำเอาไว้ ทำให้ช่วยป้องกันการลื่นหกล้มได้มากถึง 90% นอกจากนั้นยังมีความแข็งแรง-ทนทาน

หรือหากต้องการเลือกใช้วัสดุประเภทอื่นเช่น แผ่นยางกันลื่น ไม้เทียม หรือ กระเบื้องหินอ่อน ควรเลือกแบบด้านบวกกับเคลือบสารกันลื่นเพื่อนป้องกันอุบัติเหตุ

การเลือกใช้สุขภัณฑ์

สุขภัณฑ์จัดเป็นอุปกรณ์หลักที่จะช่วยอำนวยความสะดวกในการใช้งานภายในห้องน้ำให้กับผู้สูงอายุ การเลือกสุขภัณฑ์ให้เหมาะสมนอกจากความแข็งแรงแล้ว สิ่งที่ควรคำนึงต่อมาคือรูปทรง รวมถึงฟังก์ชันการใช้งานที่ช่วยให้ใช้งานได้สะดวกมากยิ่งขึ้น

สำหรับพื้นที่ส่วนแห้งประกอบไปด้วยสุขภัณฑ์ชำระ ซึ่งควรเลือกแบบโถชำระไฟฟ้าเพื่อลดขั้นตอนความยุ่งยาก บวกกับง่ายต่อการใช้งาน ต่อมาเป็นส่วนของอ่างล้างหน้า ควรเลือกใช้อ่างล้างหน้าแบบกลมมน และก๊อกน้ำควรใช้แบบเซนเซอร์หรือก้านโยกเพื่อความสะดวก

ถัดมาเป็นพื้นที่ส่วนเปียก ได้แก่ส่วนของห้องอาบน้ำภายในประกอบด้วย ฝักบัวและชั้นวางของต่างๆ การเลือกใช้ฝักบัวควรเลือกแบบปรับระดับได้ และควรเลือกแบบก้านโยกเพื่อให้ง่ายต่อการใช้งาน และที่สำคัญควรจัดวางเก้าอี้ให้ผู้สูงอายุนั่งอาบน้ำ


A : การจัดวางการใช้งาน และทางสัญจร


 

 

จัดวางตำแหน่งของสุขภัณฑ์

สุขภัณฑ์ทุกชิ้นภายในห้องน้ำควรติดตั้งตามระยะและตำแหน่งที่เหมาะสม ควรเป็นโถสุขภัณฑ์แบบนั่งราบที่กดชำระแบบคันโยก เพื่อให้สะดวกต่อการใช้งาน โถสุขภัณฑ์ที่มีความสูงจากพื้นประมาณ 43-45 เซนติเมตร เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถลุกนั่งได้อย่างสะดวก และที่กดน้ำต้องเป็นแบบคันโยก และเลือกติดตั้งสายฉีดชำระไว้บริเวณด้านข้าง เพื่อผู้สูงอายุไม่ต้องเอี้ยวตัวไปด้านหลัง

ควรติดตั้งราวจับบริเวณโถสุขภัณฑ์และอ่างล้างหน้า ให้อยู่ติดกับสุขภัณฑ์ทุกชนิดไม่เกิน 5 ซม. และมีความสูงจากพื้นเฉลี่ยอยู่ที่ 45 ซม. ลักษณะของราวจับต้องมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 4.5 ซม. มีผิวเรียบไม่มีเหลี่ยมคม ทำจากวัสดุที่ปลอดภัย เพื่อผู้สูงอายุจะได้สามารถจับราวช่วยพยุงตัวเองขณะใช้ห้องน้ำได้ ซึ่งต้องติดตั้งอย่างมั่นคงแข็งแรง

กำหนดระยะทางสัญจร

พื้นที่ภายในห้องน้ำผู้สูงอายุควรเดินได้ง่าย หลีกเลี่ยงการวางสิ่งกีดขวาง หรือติดตั้งเครื่องใช้ที่จะกลายมาเป็นสิ่งกีดขวางได้ เพราะอาจจะทำให้ผู้สูงอายุเดินแล้วสะดุดล้มได้ ทางเดินภายในห้องน้ำควรเป็นพื้นเรียบๆ ที่ไม่มีอะไรมาบดบังทิศการเดินภายในห้องน้ำ หรือถ้ามีก็ไม่ควรให้สิ่งบดบังนั้นมีความสูงจนทำให้สะดุดล้มได้ง่ายจนเกินไป เช่น บล็อกกั้นอาบน้ำและธรณีประตูที่ไม่สูงมากจนเกินไป

  • ห้องน้ำควรมีความกว้าง 1.5 ถึง 2 เมตร
  • ประตูห้องน้ำ ควร กว้างอย่างน้อย 90 เซนติเมตร
  • ประตูควรเป็นลักษณะบานเลื่อนหรือบานประตูเปิดออก
  • ลูกบิดประตูควรเป็นก้านโยกเพื่อไม่ต้องออกแรงบิดมาก

 

‘การออกแบบห้องน้ำเพื่อผู้สูงอายุ’ เป็นอีกหนึ่งการออกแบบที่เรียกว่า Universal Design หรือการออกแบบเพื่อตอบสนองทุกกลุ่ม ไม่ว่าจะเป็นเด็ก ผู้สูงอายุ คนพิการ เพราะการออกแบบที่ดีจะช่วยเพิ่มความสะดวกสบายให้กับการใช้งานภายในชีวิตประจำวันมากยิ่งขึ้น

สามารถติดตามข่าวสารการออกแบบ การเลือกใช้วัสดุ-ผลิตภัณฑ์ รูปแบบการใช้ชีวิต และข่าวในแวดวงอสังหาริมทรัพย์ได้ที่ Homedeedee.comHomedeedee/Facebook

Credit Image : seconhome, elledecorationthailand, kapook, SCG, kswood