ไม่มี ไม่ได้แล้ว 5 องค์ประกอบที่ต้องมีสำหรับสวนเซน

0
3898

ความเรียบง่าย ชวนผ่อนคลาย และสงบนิ่ง สะท้อนสู่ความปรัชญา ความเชื่อม ศาสนาพุทธและเซน (ZEN) อันเป็นเอกลักษณ์ของการจัดสวนสไตล์ญี่ปุ่น หรือสวนเซน ที่หลายคนรู้จัก โดยบาลานซ์ความน้อย และความเรียบ มาจัดองค์ประกอบสวนให้ได้บรรยากาศน่าพักผ่อนหย่อนใจ  พร้อมผสานการใช้ น้ำ หิน และพันธุ์ไม้ มาตกแต่งให้สัมผัสถึงธรรมชาติอย่างลุ่มลึก เพื่อให้เข้าถึงความสวยงามที่ธรรมชาติได้สร้างขึ้นมา โดยไร้การปรุงแต่ง อย่างแท้จริง

 


น้ำ


 

น้ำ นับเป็นองค์ประกอบสำคัญของการจัดสวนญี่ปุ่นหรือสวนเซน เป็นส่วนเติมเต็มความชุ่มชื้น และเพิ่มชีวิตชีวาให้กับสวน พร้อมช่วยสร้างระบบนิเวศให้สมบูรณ์ ไม่ว่าจะเป็นการติดตั้งน้ำตกจำลอง บ่อน้ำ ธารน้ำ อ่างน้ำ หรือน้ำพุที่ไหลเวียน สะท้อนสู่ความเชื่อที่ว่าน้ำช่วยหล่อเลี้ยงทุกสรรพสิ่งให้ดำเนินต่อไป โดยเฉพาะในยามที่ร่างกายได้พักผ่อน ทอดสายตาชมสวน พลางได้ยินเสียงน้ำไหลจะยิ่งให้รู้สึกสงบ ปรอดโปร่ง และผ่อนคลายได้ดี  ดังนั้นการเตรียมระบบน้ำ ติดตั้งท่อส่งน้ำ จึงเป็นขั้นตอนแรกๆ สำหรับการเตรียมพื้นที่ที่จะจัดสวนสไตล์นี้

 


หิน


สำหรับการแบ่งสัดส่วนของพื้นที่สวนญี่ปุ่นจะเน้นเป็นพื้นที่ Hard Scape มากว่า พื้นที่ Soft Scape โดยจัดวางพื้นที่ให้เป็นสวนหิน แฝงไปด้วยความหมายความอันลุ่มลึกที่สะท้อนปรัชญาเชิงนามธรรม ผ่านการจัดสวนหิน นับเป็นตัวแทนแห่งความเงียบสงบและแข็งแกร่ง รวมไปถึงหินเป็นการลดทอนรายละเอียดการตกแต่งที่ซับซ้อนให้เรียบง่าย โดยเฉพาะการจัดวางหินที่ปล่อยให้มอส และตะไคร่น้ำขึ้นเกาะตัวตามธรรมชาติ เพื่อเพิ่มสัมผัสแห่งการมองความสวยงามตามความเป็นจริง นอกจากนี้ยังใช้หินเป็นองค์ประกอบหลักของการทำเป็นแผ่นพื้นทางเดิน ประกอบด้วยหินแผ่นใหญ่ ที่มีรูปร่างคดโค้งเป็นธรรมชาติ ดีไซน์ให้เป็นทางเดิน โดยให้บริเวณโดยรอบโรยด้วยหิน และกรวดแม่น้ำ คุมโทนสีเทาและดำตามธรรมชาติตัดกับสีเขียวของต้นไม้ สร้างความรู้สึกสงบ ร่มเย็น และสบายตา

 


พันธุ์ไม้


การเลือกพันธุ์สำหรับจัดสวนเซนจะล้อไปความเรียบง่ายและเป็นธรรมชาติไปกับองค์ประกอบอื่นๆเช่นกัน ซึ่งประกอบด้วยไม้ยืนต้น ไม้พุ่ม และพืชคลุมดิน โดยจะไม่เน้นไม้ดอก หรือใบไม้ที่มีสีสันเนื่องจากต้องการคุมโทนสีให้ดูน้อยมากที่สุด จะมีเพียงสีเขียวขจีของต้นไม้ และสีธรรมชาติของไม้และหิน ทำให้การเลือกพรรณไม้มาใช้ในสวนจะเป็นไม้ที่มีใบและรูปทรงเป็นเอกลักษณ์อย่างดั่งเดิมในธรรมชาติ เช่น สนใบพาย ไทรแก้วแต่งพุ่ม ไทรแก้วแต่งพุ่ม สนมังกร สนดินสอ และพื้นคุมดินที่ขึ้นตามธรรมชาติสวยงาม แต่ด้วยข้อจำกัดของเมืองไทยที่มีอากาศร้อนชื้น การเลือกต้นไม้มาปลูกในสวนญี่ปุ่น จึงต้องมีความทนแดด ทนฝน และควรวางตำแหน่งชนิดต้นไม้ให้รับกับทิศทางลม และแสงแดดอย่างเหมาะสม ดังนั้นการเลือกไม้มาปลูกในสวนต้องศึกษาวิธีการดูแลอย่างดี เพื่อให้ต้นไม้คงความสดชื่นได้ยาวนาน ก็ใช่ว่าจะไม่สามารถเพิ่มสีสันให้แก่การจัดสวนได้เลย เพราะสวนเซนยึดหลักความเป็นธรรมชาติ ดังนั้นไม้ที่ออกดอกอย่างไม้อ่วมน้ำ รากอากาศที่มีความทนทานก็นำมาเพิ่มสีสันให้สวนอย่างลงตัว และสอดคล้องไปกับการจัดสวน

 


ของตกแต่ง


ใช่ว่าจะไม่สำคัญ เพราะของประดับตกแต่งในสวนต่างก็มีส่วนส่งเสริมให้สวนเซนดูสวยงามด้วยเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นโคมไฟหินที่วางประดับประดาตามทางเดิน เพิ่มควาสว่างสไวและอบอุ่นได้ทุกอย่างที่มอง รวมไปถึงธารน้ำไหลที่เปิด และสะพานไม้ที่ประดับตกแต่ง ต่างสร้างบรรยากาศให้เป็นหนึ่งเดียวนอกจากนี้ยังมีของตกแต่งอีกชิ่นหนึ่งน่าจะคุ้นหน้าคุ้นตาสำหรับคนรักสวนกันเป็นอย่างดีนั่นคือ ชิชิโอโด หรือกระบอกไม้ไผ่ รองด้วยอ่างหิน ที่ติดตั้งกับปั๊มน้ำให้ไหลเวียนได้ตลอด ด้วยกลไกลกระดกกลับไปรับน้ำไปมา ช่วยผ่อนคลายความเครียดได้เป็นอย่างดีในทุกครั้งที่ได้อภิรมย์

 


รั้วไม้ไผ่


ไผ่นับเป็นไม้ที่นิยมใช้ในการตกแต่งบ้าน และจัดสวนเซน เนื่องจากเนื้อไม้แข็ง และทนทาน พร้อมให้สีอ่อนดูนุ่มนวล จึงเลือกที่จะใช้ทำเป็นรั้ว แม้รั้วไม้ไผ่จะเป็นส่วนเล็กๆในการจัดสวน แต่ก็มีความสำคัญไม่แพ้ส่วนอื่นๆเลสำหรับใครที่ต้องการจัดสวนสไตล์นี้ต้องคำนึงถึงความเป็นระเบียบเรียบร้อย แต่ยังคงให้เป็นไปตามธรรมชาติ ดังนั้นรั้วไม้ไผ่จึงเป็นของแต่งสวนที่ช่วยจัดระบบทุกมุมให้เป็นสัดส่วนยิ่งขึ้น โดยเฉพาะบ้านที่มีพื้นที่ส่วนหันหน้าไปยังถนนใหญ่ หรือติดกับกำพงเพื่อนบ้าน การทำรั้วหรือกำแพงไม้ไผ่ขึ้นมา จะช่วยอำพรางสายตาด้านนอก พร้อมทำให้ Mood and Tone ของสวนดูกลมกลืนไปด้วยกัน

จะเห็นว่าสวนญี่ปุ่น แม้จะปล่อยต้นไม้อย่างมอส เฟิร์น และตะไคร่น้ำ ให้ขึ้นตามธรรมชาติก็ตาม แต่ต้นยืนต้นอื่นๆยังคงตัดแต่งให้คงรูปทรงที่สวยงาม เป็นพุ่มให้ดูน่าค้นหา บวกกับการจัดวางทางเดินหินโทนสีที่ไล่เฉดของขาว เทา และดำ ทำให้ดูเป็นระเบียน พลางฟังเสียงน้ำไหลในสวน สร้างสัมผัสทั้งของรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ให้รู้สึกถึง ดังหลักการของชาวญี่ปุ่นนิกายเซนที่ว่า “วาบิ ซาบิ” คือ ความงามที่ไม่สมบูรณ์แบบ